بررسی اشتباهات رایج در گچکاری
گچکاری اگرچه در نگاه اول یک مرحلهی ساده در نازککاری ساختمان به نظر میرسد، اما کوچکترین غفلت در هر کدام از مراحل میتواند باعث ترک، طبله، یا ظاهر ناپسند در دیوار و سقف شود. در این مقاله به مهمترین اشتباهات اجرایی میپردازیم و برای هر کدام راهکارهای عملی و قابل اجرا را پیشنهاد میدهیم تا کارتان تمیز، بادوام و حرفهای از آب دربیاید.
آماده نکردن سطح قبل از گچکاری
بسیاری از مشکلات گچکاری ریشه در آمادهسازی نامناسب سطح دارند؛ گرد و غبار، بقایای رنگ، لکههای چربی یا رطوبت مانع چسبندگی مناسب گچ میشوند و بعد از مدتی لایه گچ شروع به جدا شدن یا طبله کردن میکند. برای جلوگیری از این مشکل حتماً سطح را با قلممو یا تیغه پاک کنید، لکههای روغنی را با حلال مناسب پاک نمایید، سطوح بتنی یا بلوکی را با دوغاب سیمانی یا پرایمر تقویت کنید و قبل از زدن گچ سطح را کمی مرطوب (نه خیس) نمائید تا گچ آب خود را سریع جذب نکند و چسبندگی بهتر شود.
انتخاب گچ نامناسب یا بیکیفیت
استفاده از گچ غیر استاندارد یا محصول ناپایدار باعث ترک سریع، رنگپریدگی و کاهش دوام میشود. گچهای مختلف (زیرکار، روکار، گچ سوپر، دیرگیر و ضد رطوبت) هر کدام کاربرد مشخصی دارند؛ برای دیوار از ترکیب زیرکار + روکار استفاده کنید و برای سقف گچی با خصوصیات ضدریزش و گیرش مناسب انتخاب نمایید. همیشه از تولیدکنندگان معتبر و بستهبندی سالم خرید کنید و در پروژههای مرطوب از گچهای مقاوم یا افزودنیهای ضد آب بهره بگیرید.
رعایت نکردن نسبت صحیح آب و گچ
نسبت آب به گچ تعیینکننده بافت، زمان گیرش و استحکام نهایی است. افزودن آب بیش از حد باعث کاهش چسبندگی و مقاومت میشود و آب خیلی کم مخلوط را غیرقابل کار میکند. بهترین روش پیروی از دستور تولیدکننده و آزمون کردن با مقدار کم است: مخلوطی به غلظت خامهای یکنواخت که نه آبکی باشد و نه خمیر خشک. پاک بودن ظروف و استفاده از الک برای گچ روکار کمک میکند ذرات درشت از مخلوط حذف شوند و سطح نهایی یکنواختتر شود.
کار کردن خارج از زمان گیرش (استفاده از گچ که در حال سختشدن است)
گچها محدوده زمانی مشخصی برای کارپذیری دارند؛ اگر مخلوط مدت زیادی بماند و شروع به گیرش کند، پرداخت و صافکاری دشوار و بیکیفیت میشود. برای جلوگیری، حجمهای کوچکتر مخلوط کنید، برنامهریزی اجرا را بر اساس سرعت تیم تنظیم کنید و در پروژههای بزرگ از گچ دیرگیر یا افزودنیهای کنترلکننده گیرش بهره ببرید. اگر مخلوط شروع به سختشدن کرد، بهتر است دور ریخته شود تا کیفیت کار حفظ شود.
اجرای لایههای ضخیم در یک مرحله
زدن لایه ضخیم برای تسریع کار یکی از عوامل اصلی ترک خوردن و طبله شدن است؛ انقباض و خشکشدن ناهمگن باعث میشود لایه سطحی خشک شود و لایه داخلی هنوز رطوبت داشته باشد که نتیجهاش ترک است. تکنیک صحیح لایهگذاری است: زیرکار را به عمق مناسب (مثلاً ۱۰–۲۰ میلیمتر بسته به شرایط) در چند مرحله اجرا کنید و لایه روکار را نازک (۲–۴ میلیمتر) بزنید تا خشکشدن یکنواخت و بدون تنش اتفاق بیفتد.
استفاده از ابزار نامناسب و پرداخت نادرست
ابزار بنیهی کیفیت کار است؛ ماله و شمشهی نامناسب یا آلوده، لیسه کج و همزن کثیف نتیجهای ناهموار و پرشکاف میدهد. ابزار خوب نگهداری شده (صاف و تمیز) باعث میشود خطوط ماله کم، سطح صیقلیتر و زمان پرداخت کوتاهتر شود. در مراحل نهایی از ماله نرم و آب کمی برای صیقلی کردن سطح استفاده کنید و از کشیدن شدید یا تند ماله که موجب ایجاد موج میشود، پرهیز نمایید.
نادیده گرفتن شرایط محیطی (دمای هوا و رطوبت)
دما و رطوبت نقش مهمی در زمان گیرش و خشک شدن گچ دارند؛ هوای گرم باعث تبخیر سریع و ترکهای سطحی میشود و هوای سرد گیرش را کند میکند. بهترین شرایط را برای گچکاری فراهم کنید: دمای معتدل، تهویه مناسب و محافظت از سطوح تازه در برابر تابش مستقیم آفتاب یا جریانهای سرد. در هوای خیلی سرد یا گرم از افزودنیها، پوشش موقت یا تنظیم زمان اجرا استفاده کنید.
بیتوجهی به جزئیات کنجها و اتصالات
کنجها، لبهها و محل اتصال دیوارها به پنجره/درها نقاطی هستند که بیشتر دچار آسیب میشوند. عدم استفاده از نوار کنج، نبشکاری دقیق و تقویت با تور یا مشهای مناسب باعث ترک یا شکست لبه میشود. همیشه کنجها را با نوار یا پروفیلهای فلزی پلاستیکی تقویت کرده و لبهها را با دقت پرداخت کنید تا در برابر ضربه و سایش مقاوم بمانند.
نگهداری و محافظت پس از اجرا
پس از اجرای گچ، کار تمام نشده است؛ محافظت از سطح تازه بسیار مهم است. از تماس مستقیم با آب، ضربههای مکانیکی، یا قراردادن کندهکاریهای سنگین روی دیوار جلوگیری کنید. برای رنگآمیزی صبر کنید تا رطوبت کامل تبخیر شود (معمولاً ۷–۱۰ روز بسته به شرایط) و قبل از نقاشی سطح را کنترل کنید تا ترکها یا ناهمواریهای کوچک ترمیم شوند.
جمعبندی
با دقت در آمادهسازی سطح، انتخاب گچ مناسب، رعایت نسبت آب، زمانبندی دقیق و استفاده از ابزار و تکنیکهای صحیح، میتوان اغلب مشکلات رایج گچکاری را پیشگیری کرد. اجرای حرفهای نتیجهای نیست که بهشانس به دست آید؛ ترکیبی از دانش مصالح، مهارت اجرا و مراقبت بعد از کار است.
